Gürcü heykeltıraş Tamara Kvesitadze tarafından 2010 yılında inşa edilen Ali ve Nino heykeli, Gürcistan’ın Batum kentinde deniz kıyısında yer alarak şehrin simgesi ve büyük sevginin sembolü olarak kabul edilir.
Batum, Gürcistan’da Karadeniz kıyısında yer alıyor. 1547’den 1878’e kadar şehir Osmanlı İmparatorluğu’na aitti. Osmanlı döneminde şehir “Batoum” olarak biliniyordu ve Lazistan Sancağının merkezi haline geldi. 1878’den itibaren şehir Rusya’nın bir parçası oldu. 1883 yılında Batum-Tiflis-Bakü demiryolunun inşasından sonra şehir, Rusya’nın Karadeniz’deki ana petrol limanı oldu. 1921’de Acara Özerk Cumhuriyet statüsünü aldı ve Batum başkenti oldu.
Bugün Batum, Gürcistan’ın en önemli kültürel, ekonomik ve turizm merkezi ve aynı zamanda Gürcistan’ın ana limanıdır. Şehir turistik yerleri, gökdelenler ve tarihi merkeziyle ünlü. Ancak şehrin asıl sembolü, Azerbaycanlı genç Ali ile Gürcü kızı Nino arasındaki gerçek aşkı anlatan Ali ve Nino mekanik heykelidir. Her 10 dakikada kadın ve erkek figürleri birbirlerine doğru yol alırlar, bir araya gelirler ve önce öpüşme pozu alırlar, sonra da tek beden olup tekrar ayrılırlar.
Duygusal aşk hikayesi
Bir Müslüman ve bir Hıristiyan arasındaki aşk hikayesi, Azerbaycan için trajik olayların sırasında ortaya çıkıyor; Birinci Dünya Savaşı, Rus İmparatorluğu’ndaki İhtilal, İç Savaş, Bakü’nün Bolşevikler tarafından ele geçirilmesi ve bağımsızlığını kazanmaya çalışan ülkenin Sovyetleşmesi. O zamanlarda 100’den fazla etnik grup Rus İmparatorluğu’nun kontrolü altındaydı ve aynı zamanda Kafkas bölgesi dünya petrolünün yarısından fazlasını sağlıyordu.
Müslüman bir oğlanla Hıristiyan bir kız arasındaki aşk, 1914’te Doğu ile Batı’nın buluştuğu bir ülkede başladı. Eski bir aristokrat ailenin mensubu olan Ali Han Şırvanşır ve Gürcü Beyin kızı olan Nino Kapiani birbirine âşık oluyorlar. Nino Hıristiyan geleneklere göre yetiştirildi Ali ise Müslümanlık inancı ile büyüdü ama buna rağmen Ali ve Nino evlenmeye karar veriyorlar. Ancak yakında çift ilk zorluklarla karşılaşır: Birinci Dünya Savaşı başlar ve Ali’nin arkadaşı Melik Nahararyan’ın Nino’ya âşık olduğunu öğrenir. Nahararyan, Nino’yu kaçırır ve Ali bu olayı öğrenir öğrenmez onların peşine düşer. Ali, Nahararyan’ı yakaladıktan sonra öldürüp mecburen Dağıstan köyüne kaçmak zorunda kalır. Nino da ailesini bırakıp sevgilisinin peşine gider… Dağıstan köyünde birbirine çok âşık olan Ali ve Nino evlenmeye karar verirler.
Rus İmparatorluğu’nda ihtilalinin başlamasından sonra Ali memleketini Bolşeviklerden korumak için Nino’yu İran’a gönderip Azerbaycan’a döner. Hamile olan Nino, İran’da heyecanla sevgili kocasının dönüşünü bekler. Ali döndükten sonra Nino bir kız çocuğu doğurur. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra Ali ve Nino geri dönerek yeni ülkelerinin kültür elçileri olurlar. Fakat Ali ve Nino’nun mutluluğu uzun sürmez. 1920 yıllarında Bolşevikler, Azerbaycan hükümetini devirmek ve ülkede Sovyet iktidarı kurmak amacıyla Bakü’yü işgal etmeye başladılar. Ali, Nino’yu kızını alıp Tiflis’e gitmeye zorlar ama kendisi, zor zamanlarda memleketinden ayrılmak istemeyip Gence’de kalır. Gence köprüsündeki savaşlar sırasında Ali, başına gelen her şeyi bir deftere yazarak 24 yaşında hayatını kaybeder… Nino kızını alıp Paris’e kaçar ve bir daha Bakü’ye dönmez.
Hikâye 1937 yılında yazılmış
1937’de Viyana’da Kurban Said tarafından yazılan “Ali ve Nino” romanı yayınlanır. 1935 yılında bilinmeyen bir kişinin Viyana’daki bir yayınevine Almanca bir el yazması bırakıp ortadan kaybolduğuna inanılıyor. Daha sonar yazar olarak Kurban Said işaret edildi. Roman 30’dan fazla dilde yayınlandı.
2016’da Azerbaycan ve İngiltere’nin ortaklaşa çektiği “Ali ve Nino” filmi ekrana geldi. Senaryosu Christopher Hampton’a emanet edilen film, İngiliz Azif Kapadia tarafından yönetildi. Filmde ayrıca Halit Ergenç ve Ekin Koç gibi Türk oyuncular da yer aldı.
Tamara Kvesitadze’nin yaptığı büyük aşk anısına Ali ve Nino heykeli, Batum’daki turistler için en ünlü yerdir. Ali ve Nino’nun aşk hikayesi hem iki dini hem de Doğu ve Batı’nın sınırlarını birleştiren bir sanat eseri olarak kabul edilebilir.
Kaynak:
Kurban Said “Ali ve Nino” romanı
Azif Kapadia “Ali ve Nino” filmi
Yazı: Iulia Pokidova (İAHA)